August Czarnynoga
Biografia
August Czarnynoga urodził się w Lipinach w 1905 roku jako jeden z trzech synów Józefa i Pauliny z Szołtysków. W okresie pruskim ukończył szkołę ludową, a język polski przyswajał w domu. W latach 1920–1922 pracował jako robotnik w Zakładach Cynkowych Silesia. W 1919 został członkiem Towarzystwa Gimnastycznego Sokół, a rok później Towarzystwa Wycieczkowego Jaskółka; w organizacjach tych prowadzono działalność polityczną pod przykrywką zajęć sportowych.
Jako 16-letni chłopiec brał udział w pracach Polskiego Komisariatu Plebiscytowego w Lipinach, a w 1921 wstąpił do Polskiej Organizacji Wojskowej i jako kurier brał udział w II i III powstaniach śląskich. Był kurierem 10. Pułku Piechoty im. Karola Gajdzika i w jego szeregach wyruszył na front. Po kilku dniach walki pod Januszkowicami zginął jego ojciec, Augusz Czarnynoga, jednak kontynuował służbę kurierską w Lipinach.
Następnie w latach 1923–1939 pracował w kancelarii Wydziału Zdrowia Publicznego Urzędu Wojewódzkiego w Katowicach. Działał w Polskiej Organizacji Wojskowej, Związku Obrony Kresów Zachodnich, Związku Byłych Powstańców Śląskich i innych organizacjach. Przed wybuchem II wojny światowej był jednym z organizatorów Powstańczej Straży Obywatelskiej w Lipinach, a następnie uczestniczył w zabezpieczaniu miejscowości i w obronie granic przed oddziałami Freikorpsu na odcinku Chebzie – Godula – Lipiny.
W czasie wojny ukrywał się w lasach pszczyńskich przed terrorem okupanta, był członkiem ruchu oporu najpierw Polskich Sił Zbrojnych, a później Armii Krajowej, przyjmując pseudonim Bez. Na kilka dni przed wkroczeniem Armii Czerwonej zorganizował grupę Polaków w celu zabezpieczenia przed zniszczeniem miejscowej kopalni Matylda i Zakładów Cynkowych. W styczniu 1945 r. przystąpił do organizowania urzędu gminnego i został pierwszym naczelnikiem tego urzędu; utworzył również Straż Bezpieczeństwa Lipin, a następnie Milicję Obywatelską. Z powodu swoich umiejętności organizacyjnych został skierowany do Kędzierzyna w celu stworzenia polskiej administracji. Po wykonaniu zadania wrócił do Lipin i podjął pracę w Zakładach Cynkowych Silesia, a następnie w Hutach Pokój, gdzie pracował aż do emerytury. Zmarł w 1986 roku, a jego grób znajduje się na cmentarzu przykościelnym w Lipinach.
Działalność turystyczna i kronikarska
W 1926 r. wstąpił do Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego i od początku istnienia tej organizacji był członkiem PTTK. W 1954 roku uzyskał uprawnienia przewodnika beskidzkiego, a później terenowego i miejskiego po Górnośląskim Okręgu Przemysłowym. 14 czerwca 1985 został Honorowym Członkiem PTTK. Patronuje żółtemu szlakowi turystycznemu łączącemu Chorzów z Rudą Śląską. Opisywał dzieje Lipin i regionu; jest autorem opracowań takich jak Ludność Lipin Śląskich w walkach trzech powstań śląskich, Powstanie i rozwój szkolnictwa w Lipinach Śląskich, Urząd Pocztowy w Lipinach Śląskich – 100 lat. 1873–1973, Kronika Towarzystwa Gimnastycznego Sokół w Lipinach Śląskich.
Działalność odznaczeniowa i pamięć
Odznaczany m.in. Krzyżem na Śląskiej Wstędze Waleczności i Zasługi, Honorową Odznaką Plebiscytową, Krzyżami Zasług w stopniu srebrnym i złotym, Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, Orderem Krzyża Grunwaldu, Medalem Polska Swemu Obrońcy, Medalem Niepodległości, Medalem Zwycięstwa i Wolności, Medalem Za służbę w administracji Rzeczypospolitej Polskiej i Medalem 30-lecia Polski Ludowej. Jego działalność upamiętnia patronat nad żółtym szlakiem turystycznym między Chorzowem a Rudą Śląską.