Jerzy Herman Dyrda
Biografia
Jerzy Herman Dyrda urodził się 20 sierpnia 1906 w Świętochłowicach. Maturę z wyróżnieniem uzyskał w Państwowym Gimnazjum Matematyczno-Przyrodniczym w Hucie Królewskiej. W 1928 roku uzyskał dyplom Wyższej Szkoły Handlowej w Warszawie.
Po awansie na porucznika w 1933 roku w korpusie oficerów rezerwy piechoty, pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Królewska Huta. Posiadał przydział mobilizacyjny do 12. Pułku Piechoty w Wadowicach.
Był zatrudniony w przemyśle górniczo-hutniczym na Śląsku. Zbliżająca się wojna sprawiła, że został zwolniony od służby na rzecz pracy w przemyśle na potrzeby wojny jako zastępca naczelnego dyrektora Centrali Żelaza i Stali w Katowicach. Mimo to zgłosił się na ochotnika do wojska i do 22 września 1939 brał udział w walkach w kampanii wrześniowej.
Wraz ze swoim oddziałem w momencie kapitulacji przedostał się na Węgry, do obozu internowania w fortecy Eger. W maju 1940 udało mu się zbiec i przez Jugosławię przedostał się do Francji, stamtąd do Wielkiej Brytanii.
Na brytyjskim kontynencie dostał się do 118. oddziału w 4. Kadrowej Brygadzie Strzelców. Dobra znajomość języków obcych: niemieckiego, francuskiego i angielskiego spowodowała skierowanie do sztabu brygady, gdzie wkrótce został adiutantem płk Stanisława Sosabowskiego. W międzyczasie przeszedł szkolenie spadochronowe oraz kurs w RAF-ie.
W grudniu 1943 wraz z dowódcą brygady płk. Stanisława Sosabowskiego przebywał w USA na zaproszenie amerykańskich wojsk powietrznodesantowych. Tam wykonał cykl skoków z amerykańskimi spadochroniarzami.
W marcu 1944 feldmarszałek Montgomery podczas inspekcji wojsk polskich w Szkocji zaproponował go na swojego adiutanta. Czasowo na własną prośbę był skierowany na kurs instruktorów spadochronowych. Gdy brygada została postawiona w stan pogotowia bojowego, został odwołany do sztabu i towarzyszył gen. Sosabowskiemu jako tłumacz we wszystkich odprawach i rozmowach przed, w czasie Market Garden, a w szczególności podczas słynnej odprawy w Valburgu, kiedy to Anglicy usiłowali winą za niepowodzenie akcji Market Garden obarczyć dowództwo 1 Samodzielnej Brygady Spadochronowej gen. Stanisława Sosabowskiego.
W czasie bitwy pod Arnhem między innymi zajmował się przesłuchiwaniem wziętych do niewoli żołnierzy niemieckich. Po zakończeniu II wojny światowej wraz z Brygadą przebywał na terenie Niemiec w ramach wojsk okupacyjnych. W 1946 roku wrócił do kraju.
W 1949 został aresztowany pod zarzutem szpiegostwa na rzecz Wielkiej Brytanii i USA. Dopiero w czerwcu 1951, po 5-dniowej rozprawie przed Wojskowym Sądem w Katowicach, został skazany na 5 lat więzienia za szpiegostwo. Wyrok nie uzyskał mocy prawnej i Jerzy Henryk Dyrda został zwolniony z zarzutu zbrodni szpiegostwa 2 lipca 1951.
W 1990 został jednym z założycieli VII Oddziału Katowice imienia Jerzego Dyrdy Związku Polskich Spadochroniarzy. Został Honorowym Prezesem, którą to funkcję pełnił do swojej śmierci 3 stycznia 1996. Spoczywa na cmentarzu parafialnym w Katowicach przy ulicy Plebiscytowej.
Ordery, odznaczenia i odznaki
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari – 16.04.1975; Krzyż Walecznych – 30.12.1944; Złoty Krzyż Zasługi – 22.07.1964; Medal Za udział w wojnie obronnej 1939 – 31.08.1981; Krzyż Czynu Bojowego Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie – 15.11.1990; Odznaka Grunwaldzka nr 31648 – 17.01.1968; Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski – 12.01.1973; Medal 30-lecia Polski Ludowej – 22.07.1974; Brązowy Medal Za zasługi dla obronności kraju – 10.10.1974; Medal Zwycięstwa i Wolności 1945 – 09.02.1983; The Army Commendation Medal USA (pośmiertnie) – 30.09.1997; Znak Spadochronowy nr 764/12; Skoczek Spadochronowy Wojsk Powietrznodesantowych (Honorowa) – 06.04.1977; Złota Odznaka Związku Polskich Spadochroniarzy (Londyn) – 02.07.1991; Zasłużony w Rozwoju Województwa Katowickiego – 10.04.1966; Zasłużony Działacz Frontu Jedności Narodu – 28.10.1976.