Jerzy Jan Stroba
Biografia
Jerzy Jan Stroba urodził się 17 grudnia 1919 w Świętochłowicach w rodzinie Franciszka i Wiktorii z domu Wiechuła. W latach 1929–1937 kształcił się w Neoklasycznym Gimnazjum im. Odrowążów w Chorzowie, gdzie złożył egzamin dojrzałości. W 1937 został przyjęty do Śląskiego Seminarium Duchownego w Krakowie. Formację seminaryjną rozpoczął jednak rok później, ponieważ zobowiązany był do podjęcia terapii mającej na celu usunięcie wady wymowy. Jednocześnie podjął studia na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego. W 1939 po zamknięciu uczelni i seminarium przez okupanta przerwał je, a następnie w latach 1940–1943 kontynuował w Akademii Filozoficzno-Teologicznej w Vidnavie w archidiecezji wrocławskiej. Zagrożony wcieleniem do Wehrmachtu, został wyświęcony na prezbitera 19 grudnia 1942 we Wrocławiu, na rok przed ukończeniem studiów teologicznych i mimo nieosiągnięcia wymaganego wieku, inkardynowany do diecezji katowickiej. W 1946 na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego nostryfikował uzyskane w Vidnavie magisterium teologii. Na tej samej uczelni w 1952 uzyskał doktorat z teologii dogmatycznej na podstawie pracy Zagadnienie nieskończoności w nauce św. Bonawentury.
Jako wikariusz pracował w latach 1943–1945 w Parafii św. Marii Magdaleny w Chorzowie, a w 1949 w Parafii św. Józefa w Katowicach, które administratorem zostały w 1958. W międzyczasie od 1951 do 1955 pełnił funkcję rektora Kościoła Najświętszego Serca Jezusowego przy Klasztorze Wizytek w Siemianowicach Śląskich. W 1945 był katechetą w Państwowym Gimnazjum Koedukacyjnym w Nowej Wsi, w latach 1945–1946 w Państwowym Gimnazjum Koedukacyjnym w Pszczynie, w latach 1946–1948 w Miejskim Gimnazjum Żeńskim w Katowicach, a w 1948 w Państwowej Szkole Ogólnokształcącej Żeńskiej Stopnia Podstawowego i Licealnego nr 2 w Katowicach. W 1946 został kapelanem hufca Związku Harcerstwa Polskiego w Pszczynie oraz moderatorem Związku Sodalicji Mariańskiej Uczennic Szkół Średnich. Od 1950 do 1952 należał do redakcji Gościa Niedzielnego. W kurii diecezjalnej w Katowicach zasiadał w komisji artystycznej budownictwa sakralnego i radzie ds. liturgicznych, a także był cenzorem ksiąg religijnych i egzaminatorem prosynodalnym.
W latach 1952–1958 wykładał teologię dogmatyczną w Wyższym Seminarium Duchownym oo. Franciszkanów w Panewnikach. W 1955 podjął wykłady z sakramentologii, a w 1957 dodatkowo z historii sztuki kościelnej, w seminariach śląskim, częstochowskim i krakowskim. W latach 1955–1958 piastował urząd dyrektora Wyższego Śląskiego Seminarium Duchownego w Krakowie. Jako biskup pomocniczy gorzowski prowadził wykłady z sakramentologii i teologii moralnej w Wyższym Seminarium Duchownym w Gościkowie-Paradyżu.
4 lipca 1958 papież Pius XII mianował go biskupem tytularnym Aradusu i biskupem pomocniczym archidiecezji gnieźnieńskiej z zadaniem posługiwania w ordynariacie gorzowskim. Święcenia biskupie otrzymał 16 listopada 1958 w Prokatedrze Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Gorzowie Wielkopolskim. Konsekrował go Antoni Baraniak, arcybiskup metropolita poznański, w asyście Wilhelma Pluty, delegata prymasa Polski z uprawnieniami biskupa rezydencjalnego w Gorzowie Wielkopolskim, i Juliusza Bieńka, biskupa pomocniczego katowickiego. Jako dewizę biskupią przyjął słowa Da instrumentum Tuum esse. 16 września 1967 został ustanowiony biskupem pomocniczym w Gorzowie Wielkopolskim. W kurii biskupiej w latach 1958–1972 sprawował urząd wikariusza generalnego, ponadto pełnił funkcje przewodniczącego wydziału nauki katolickiej, komisji liturgicznej i komisji sztuki kościelnej. Po śmierci arcybiskupa krakowskiego Eugeniusza Baziaka w 1963 był obok Karola Wojtyły i Tadeusza Fedorowicza kandydatem kościelnym na opuszczone arcybiskupstwo.
28 czerwca 1972 decyzją papieża Pawła VI został przeniesiony na urząd biskupa diecezjalnego reaktywowanej diecezji szczecińsko-kamieńskiej. Rządy w diecezji objął kanonicznie 7 lipca 1972, a 8 października 1972 odbył ingres do Katedry św. Jakuba w Szczecinie. Zorganizował kurię diecezjalną i sąd duchowny. Zreorganizował sieć parafii, erygował 49 nowych placówek duszpasterskich. Doprowadził do odbudowy 68 kościołów, również do powojennego odrestaurowania katedry, ubiegał się o pozwolenie na budowę diecezjalnego seminarium duchownego.
21 września 1978 został mianowany przez papieża Jana Pawła I arcybiskupem metropolitą poznańskim. Archidiecezję objął kanonicznie 7 października 1978, a ingres do Archikatedry Świętych Piotra i Pawła w Poznaniu odbył 12 listopada 1978. Piastował urzęd wielkiego kanclerza Papieskiego Wydziału Teologicznego w Poznaniu. W archidiecezji przeprowadził kongres eucharystyczny i synod. W 1983 podejmował w Poznaniu Papieża Jana Pawła II podczas II podróży apostolskiej do Polski. 11 kwietnia 1996 Jan Paweł II przyjął jego rezygnację z obowiązków arcybiskupa metropolity poznańskiego.
W ramach prac Episkopatu Polski był przewodniczącym Komisji Katechetycznej (1958–1996), należał do Komisji Duszpasterstwa Ogólnego (1963–1996) i wszedł w skład Rady Głównej (od 1974). Od 1980 był członkiem Komisji Wspólnej Rządu i Episkopatu (od 1994 współprzewodniczącym), przewodniczącym delegacji Episkopatu Polski w komisji Mieszanej Stolicy Apostolskiej i Konferencji Episkopatu Polski ds. Konwencji między Watykanem a Polską, a także członkiem Komisji Stolicy Apostolskiej ds. Konkordatu (1992–1993). W latach 1972–1993 zasiadał w Radzie Konferencji Biskupów Europy (w latach 1974–1983 jako wiceprzewodniczący). W 1975 wszedł w skład Międzynarodowej Komisji Katechetycznej przy Kongregacji ds. Duchowieństwa, a w latach 1987–1992 był członkiem Papieskiej Komisji ds. Katechizmu Kościoła Katolickiego. Uczestniczył w IV sesji soboru watykańskiego II w 1965, w synodzie biskupów poświęconym katechizacji w 1977, w synodzie biskupów w 1985 z okazji 20. rocznicy zakończenia Soboru Watykańskiego II i w synodzie biskupów Europy w 1991.
Konsekrował biskupów pomocniczych poznańskich: Stanisława Napierałę (1980) i Zdzisława Fortuniaka (1982), a także biskupa pomocniczego kaliskiego Teofila Wilskiego (1995). Był współkonsekratorem podczas sakr biskupa diecezjalnego łódzkiego Józefa Rozwadowskiego (1968), biskupa pomocniczego szczecińsko-kamieńskiego Jana Gałeckiego (1974), biskupa pomocniczego koszalińsko-kołobrzeskiego Piotra Krupy (1984) i biskupa diecezjalnego katowickiego Damiana Zimonia (1985).
Zmarł 12 maja 1999 w Poznaniu. 16 maja 1999 został pochowany w archikatedrze poznańskiej.
Wyróżnienia: Nadano mu honorowe obywatelstwo Świętochłowic (1993) i Poznania (1996).