Teodor Kubina
Biografia
Teodor Kubina urodził się 16 kwietnia 1880 w Świętochłowicach w rodzinie Macieja Kubiny i Joanny Rolek. Ojciec był górnikiem w kopalni Matylda, matka zajmowała się wychowaniem dziewięciorga dzieci, z których Teodor Kubina był ósmym. W 1892 r. ukończył szkołę ludową w Świętochłowicach. W gimnazjum udzielał korepetycji, aby wesprzeć rodzinę. W 1901 r. ukończywszy gimnazjum w Królewskiej Hucie, studiował na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Wrocławskiego, skąd po jednym semestrze przeniesiony został do Rzymu. W latach 1901–1907 studiował na Papieskim Uniwersytecie Gregoriańskim. Duży wpływ na poglądy młodego Teodora Kubiny wywarli ks. Włodzimierz Piątkiewicz, pełniący w czasie jego studiów funkcje opiekuna polskich studentów oraz ks. Josef Biederlack – rektor Collegium Germanicum. Uzyskał podwójny doktorat na podstawie rozprawy na temat wartości dóbr doczesnych w świetle religii chrześcijańskiej: z filozofii w 1904 r. na Angelicum i z teologii w 1907 r. na Gregorianum. W czasie studiów Kubina napisał szereg artykułów o tematyce społecznej, które zostały opublikowane w czasopismach polskich i niemieckich.
Święcenia kapłańskie przyjął 27 października 1906 i odprawił pierwszą mszę świętą w Bazylice Świętego Piotra w Watykanie. W następnym roku rozpoczął pracę duszpasterską jako wikariusz najpierw w parafii św. Wojciecha w Mikołowie (28 września 1907 – 6 lipca 1909), a następnie w Królewskiej Hucie w parafii św. Barbary (6 lipca 1909 – 12 września 1910). W czasie pobytu w Mikołowie nawiązał kontakty z polskimi działaczami narodowymi: ks. Janem Kapicą, Adamem Napieralskim i Wojciechem Korfantym. Za swoją działalność narodową został przeniesiony na teren Pomorza: parafii św. Marcina w Kołobrgu (12 września 1910 – 17 listopada 1911) i w Berlinie, w parafii św. Piusa (listopad 1911 – kwiecień 1913). W Berlinie Kubina pozostał do 1917 roku, pełniąc od 2 kwietnia 1913 roku obowiązki kuratora parafii Berlin-Pankow, a następnie od 8 marca 1914 r. proboszcza tejże parafii. Pracując poza Górnym Śląskiem Kubina cały czas pisał artykuły do narodowych czasopism.
Nominacja ks. Teodora Kubiny na proboszcza parafii Najświętszej Maryi Panny w Katowicach miała miejsce 10 lipca 1917 r., zaś uroczystość wprowadzenia nowego proboszcza odbyła się 27 września. Nowy proboszcz wspierał polskie inicjatywy społeczne na terenie parafii. W tym samym czasie wstąpił do Towarzystwa Gimnastycznego Sokół, którego był aktywnym członkiem.
W czasie powstań śląskich ks. Kubina założył w 1919 r. Śląski Związek Akademicki z Sekcją Teologiczną, która skupiała księży z terenu Górnego Śląska. 30 lipca 1921 r. Teodor Kubina wszedł w skład Naczelnej Rady Ludowej na Górnym Śląsku. Jednym z celów działania była powołanie osobnego biskupstwa na Górnym Śląsku. W 1921 roku wszedł w skład misji wysłanej przez Polski Komitet Plebiscytowy do Rzymu, której celem było bezpośrednie przedstawienie stanowiska strony polskiej w kwestii plebiscytu. Z okresu lat 1918–1922 datuje się znajomość ks. Kubiny z ówczesnym nuncjuszem apostolskim w Polsce Achillem Ratti, późniejszym papieżem Pius XI.
Ksiądz Kubina sprawował mszę świętą, która odbyła się 20 czerwca 1922 r. na katowickim rynku podczas głównych uroczystości powitania wojsk polskich na Górnym Śląsku. Docenieniem wysiłków ks. T. Kubiny włożonego w dzieło zjednoczenia Górnego Śląska z Polską było przyznanie mu przez Prezydenta RP w dniu 3 maja 1923 r. Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski.
W 1919 roku Kubina przystąpił do Narodowego Stronnictwa Robotników, które w 1920 r. przemianowało się na Narodową Partię Robotniczą. Twórca wielu stowarzyszeń oświatowych, kulturalnych i społeczno-religijnych.
12 czerwca 1922 r. wszedł w skład Tymczasowej Rady Wojewódzkiej, jako organu, który miał przygotować podwaliny pod Sejm Śląski i Urząd Wojewódzki. Przez długie lata był skonfliktowany z Wojciechem Korfantym. W 1923 został pierwszym redaktorem naczelnym tygodnika Gość Niedzielny, na łamach którego publikował swoje teksty.
14 grudnia 1925 r. został mianowany biskupem diecezjalnym nowo powstałej diecezji częstochowskiej. Sakrę biskupią przyjął 2 lutego 1926 r. Utworzył seminarium duchowne (z siedzibą w Krakowie) oraz tygodnik Niedziela. W 1931 r. został uhonorowany godności doktora honoris causa Uniwersytetu Jagiellońskiego.
W okresie międzywojennym władze polskie kilkukrotnie wysuwały jego kandydaturę na biskupa śląskiego oraz biskupa polowego, lecz zawsze spotkało się to z odmową. W 1933 roku kardynał August Hlond powołał go do Rady Społecznej przy Prymasie Polski, której był członkiem do wybuchu II wojny światowej. W ramach Episkopatu biskup był także członkiem Komisji Społecznej (1928-1939) i Komisji dla spraw Akcji Katolickiej (1928-1939).
W okresie II wojny światowej biskup Kubina rezydował w Częstochowie. Jego diecezja na skutek rozporządzeń władz okupacyjnych została podzielona na trzy części. Był współautorem memoriału biskupów polskich, który – wraz z biskupami Janem Kanty Lorkiem i Czesławem Kaczmarkiem – wręczył Hansowi Frankowi, generalnemu gubernatorowi okupowanych ziem polskich. Współpracował z polskim państwem podziemnym. Od 1949 r. w Konferencji Episkopatu Polski był członkiem Komisji Caritasu i Komisji Studiów. W lipcu 1946 r., w odpowiedzi na pogrom Kielc, potępił ten mord. Zmarł 13 lutego 1951 r. w Częstochowie i został pochowany 17 lutego w krypcie katedry częstochowskiej. Imię Teodora Kubiny noszą obecnie ulice w Częstochowie, Katowicach i Świętochłowicach, Zespół Szkół Stowarzyszenia Przyjaciół Szkół Katolickich w Wieluniu oraz Muzeum Archidiecezji Częstochowskiej. Od 2004 r. Zarząd Diecezjalnego Instytutu Akcji Katolickiej Archidiecezji Częstochowskiej wręcza Medal im. Biskupa Teodora Kubiny.